Τροχαία ατυχήματα και ηλικία: Τα λάθη νέων και ηλικιωμένων οδηγών
Διαφορετικές ηλικίες, διαφορετικά λάθη πίσω από το τιμόνι και διαφορετικοί κίνδυνοι στην άσφαλτο.
Η ηλικία του οδηγού επηρεάζει ουσιαστικά τον κίνδυνο εμπλοκής σε τροχαίο ατύχημα με τραυματισμό, όμως όχι πάντα με τον τρόπο που συχνά πιστεύουμε. Αυτό προκύπτει από νέα στατιστική ανάλυση τροχαίων ατυχημάτων στη Γερμανία για το 2024, η οποία δείχνει ότι κάθε ηλικιακή ομάδα κάνει διαφορετικά λάθη πίσω από το τιμόνι, με αντίστοιχα διαφορετικές συνέπειες στην οδική ασφάλεια. Τι ισχύει για άλλες χώρες της Ευρώπης; Τι γίνεται στην Ελλάδα;
Οι νέοι...
Οι νεότεροι οδηγοί, ηλικίας 18 έως 24 ετών, εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό ατυχημάτων που σχετίζονται με υπερβολική ταχύτητα και μικρή απόσταση από το προπορευόμενο όχημα.
Σχεδόν τέσσερις στις δέκα παραβάσεις αυτής της ομάδας οφείλονται σε αυτούς τους δύο παράγοντες, στοιχείο που αποδίδεται στην έλλειψη εμπειρίας, αλλά και στην τάση για πιο ριψοκίνδυνη και επιθετική οδήγηση.
...και οι παλαιοί
Στον αντίποδα, οι οδηγοί άνω των 65 ετών παρουσιάζουν ένα εντελώς διαφορετικό προφίλ κινδύνου. Τα πιο συχνά λάθη τους αφορούν ελιγμούς χαμηλής ταχύτητας, όπως στροφές, αναστροφές, όπισθεν και εκκινήσεις, που ξεπερνούν το 20% των καταγεγραμμένων αιτιών ατυχημάτων στην ηλικιακή αυτή ομάδα. Παράλληλα, αυξάνονται τα περιστατικά που σχετίζονται με αιφνίδια αδιαθεσία ή μειωμένες σωματικές και νοητικές λειτουργίες.
Οι οδηγοί ηλικίας 25 έως 64 ετών, που αποτελούν και τη μεγαλύτερη ομάδα στους δρόμους, εμφανίζουν ένα πιο «μεικτό» μοτίβο. Τα συχνότερα αίτια ατυχημάτων είναι οι λανθασμένοι ελιγμοί, τα λάθη στις στροφές και οι παραβιάσεις προτεραιότητας, χωρίς να κυριαρχεί ένας μόνο παράγοντας. Αξιοσημείωτο είναι ότι, αν και οι μεγαλύτεροι οδηγοί εμπλέκονται αναλογικά σε λιγότερα τροχαία, όταν συμβεί σύγκρουση οι συνέπειες είναι συχνότερα σοβαρές ή θανατηφόρες. Περισσότερο από το ένα τρίτο των θυμάτων τροχαίων δυστυχημάτων στη Γερμανία ήταν άτομα άνω των 65 ετών, γεγονός που σχετίζεται με τη μεγαλύτερη σωματική ευαλωτότητα.
Τι ισχύει στην Αγγλία
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι οι νέοι οδηγοί έως 25 ετών έχουν δυσανάλογα υψηλή συμμετοχή σε σοβαρά τροχαία, κυρίως λόγω ταχύτητας και απειρίας. Για τους ηλικιωμένους οδηγούς, η πολιτεία δίνει έμφαση σε τακτικούς ιατρικούς ελέγχους και αυτοαξιολόγηση της ικανότητας οδήγησης.
Η εικόνα στην Ιταλία
Στην Ιταλία, τα τροχαία με ηλικιωμένους οδηγούς συνδέονται κυρίως με αστικές περιοχές και ελιγμούς χαμηλής ταχύτητας, ενώ οι νεότεροι οδηγοί εμπλέκονται συχνότερα σε νυχτερινά ατυχήματα και σε δρόμους υψηλής ταχύτητας.
Τι δείχνουν τα δεδομένα στη Σουηδία
Η Σουηδία, με την πολιτική “Vision Zero”, καταγράφει χαμηλότερα ποσοστά θανατηφόρων τροχαίων σε όλες τις ηλικίες. Ωστόσο, και εκεί οι νέοι οδηγοί ξεχωρίζουν για παραβάσεις ταχύτητας, ενώ οι μεγαλύτεροι για λάθη εκτίμησης σε διασταυρώσεις.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, τα τροχαία δυστυχήματα παραμένουν από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Οι νέοι οδηγοί εμπλέκονται συχνά σε σοβαρά ατυχήματα λόγω ταχύτητας και κατανάλωσης αλκοόλ, ενώ στους ηλικιωμένους οδηγούς καταγράφονται αυξημένα περιστατικά σε αστικά περιβάλλοντα και διασταυρώσεις.
Τα διαθέσιμα στοιχεία από την Τροχαία και την ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ξεκάθαρες διαφοροποιήσεις των τροχαίων ατυχημάτων ανά ηλικιακή ομάδα. Οι οδηγοί έως 29 ετών καταγράφουν δυσανάλογα υψηλό ποσοστό σοβαρών και θανατηφόρων τροχαίων, με βασικούς παράγοντες την υπερβολική ταχύτητα, την κατανάλωση αλκοόλ και την απώλεια ελέγχου του οχήματος, κυρίως σε επαρχιακούς δρόμους και τις νυχτερινές ώρες. Στις ηλικίες 30 έως 64 ετών, τα τροχαία συνδέονται συχνότερα με παραβιάσεις προτεραιότητας, απόσπαση προσοχής και κούραση, ειδικά στο αστικό περιβάλλον και στο καθημερινό δίκτυο μετακινήσεων. Αντίθετα, στους οδηγούς άνω των 65 ετών, αν και ο συνολικός αριθμός ατυχημάτων είναι μικρότερος, αυξάνεται το ποσοστό των σοβαρών τραυματισμών και των θανατηφόρων περιστατικών, κυρίως σε συγκρούσεις χαμηλής ταχύτητας, διασταυρώσεις και ελιγμούς εντός πόλης. Τα δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι και στη χώρα μας η ηλικία επηρεάζει όχι τόσο τη συχνότητα, όσο τον τύπο και τη βαρύτητα των τροχαίων δυστυχημάτων.
Το συνολικό συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο. Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει τον κίνδυνο. Οι οδηγικές συνήθειες, η εμπειρία, η φυσική κατάσταση και η πρόληψη παίζουν καθοριστικό ρόλο, αναδεικνύοντας την ανάγκη για στοχευμένα μέτρα οδικής ασφάλειας για κάθε ηλικιακή ομάδα.
